جلسه سوم - مناظر دکتر پایا و دکتر آیت اللهی در حوزه علم و دین

در جلسه دوم درس-گفتگوی ساختار علم و دین که با پشتیبانی علمی پژوهشکده سیاست گذاری برگزار شد نخست دکتر پایا با نقد نکات و توصیه های تولید علم دینی از نظر دکتر آیت اللهی پرداختند.ایشان فرمودند که  این رویکرد بر یک پیش فرض کاملا نادرست مبتنی است .برای تولید علم هیچ نوع دستور العملی نمی توان تعیین کرد. تولید علم بر پایه الگوریم و پله هایی که از قبل مشخص شده باشه نمی تواند باشد. تولید علم امریست که به طور خیلی وحشی اما در زیست بومی که آن زیست بوم محیای زایش اندیشه های نو هست و صرفا هم در مورد مسائلی که برای محقق مطرح است، اتفاق می افتد . واقعیت ما را مورد چالش قرار می دهد و آن چالش ها به شکل مساله مطرح میشود و با مساله درگیر می شویم و محققین را وارد تکاپوی معرفتی جدی می کند و این تکاپو به لایه های زیرین ناخودآگاه روانشان نهفته می شود و این در آنجا زمینه را برای تولید راه حل جدید فراهم می کند. برای تولید آن راه حل هیچ دستور العمل و الگوریتمی نیست همه دستورالعملها برای تولید علم می توانند کمک حال ما باشند ولی به هیچ وجه نمی توانند به طور دقیق راهکار تولید علم باشند.البته آن 12 مورد علاوه بر این مشکل دارای تناقض نیز هستند و این گرفتاری بیشتر را ایجاد می کند.  سپس دکتر پایا مثالهای متعددی در مورد این نوع نگاه به تولید علم بیان فرمودند. ایشان تاکید کردند که تولید علم یعنی دست یافتن به نظریات تازه ای که ظرفیت کاملا بدیع و ناشناخته ای از واقعیت را بر ما آشکار می کند . صریحا بیان می کنم که هیچ نوع توصیه ای برای تولید علم  وجود ندارد. توصیه هایی در ارزیابی مقاله ها و مواردی که برای بیان واقعیت بیان شده می تواند داشت که این در باب متدلوژی است. در همه فلسفه های علم این به عنوان یک رویکرد مطرح است. همه فلسفه های علم در پی این هستند که اگر یک نظریه بیان شد بررسی شود که چطور آن را نقدانه بررسی کنیم . برای تولید علم تنها کاری که می توان کرد این است که زیست بومی که دانشمند درآن زندگی می کند را تاحد ممکن غنی کرد و انتظار داشت این غنا منجر به ظهور یک تولید علم گردد ولی هیچ تضمینی برای آن وجود ندارد.

 ایشان درباب اروپا محوری فرمودند سوالی در جلسات گذشته پیش آمده که آیا اروپا محوری تاثیر در رشد علم داشته است؟ این خود نکته مهمی است که اگر بد فهمیده شود نتایج نامطلوب بسیار زیادی به بار می آورد. ببینید اروپا محوری یکی از جنبه هایش ظهور چند نوع ایدئولوژی بود و این ایدئولوژی ها هدفشان سلطه بود. تلاش آنها برای سلطه منجر به درگیری شد.وبرای مقابله با این درگیری ها به تکنولوژی و علم روی آوردند و این خود سبب پیشرفت علم و تکنولوژی آنها شد.اما اینکه تلقی اروپایی در پیشرفت علم اثر داشته یا نه احیانا می توان گفت که از زاویه ای به علم نظر شد که می توان از آن ظاهر به علم نگاه نکرد. باید به این موضوع بسیار توجه کرد و خود جای بحث دارد که چرا این مساله به ذهن یک دانشمند می رسد ولی به ذهن دانشمند دیگری نمی رسد. و این خود جای بحث دارد. یکی از پاسخ های کارساز این است که مسائل، زمانی به ذهن ما خطور می کنند که تلقی ما از واقعیت نابود شود و از زاویه های تازه ای به واقعیت نگاه کنیم. اگر محیط محیا نباشد امکان دارد وقتی ما از زاویه ای تازه به مسائل نگاه کنیم به بایگانی سپرده شود و بعدها به گفته های آن زمان برسند. لذا فراهم بودم محیط می تواند موثر باشد.

در ادامه دکتر آیت اللهی در پاسخ به ارائه دکتر پایا بیان نمودند: به نظر من دکتر پایا برای تولید علم معتقد به هیچ روش علمی نیست. یعنی من برای اینکه یک نظریه ای در علم شیمی و یا زیست شناسی بیان کنم هیچ راهکاری نیست؟ توجه کنید الان مساله این است کسی می خواهد به علمی و مقاله ای دست پیدا کند در علم فیزیک یا هر علم دیگر.آیا توصیه هایی نداریم و یا اینکه بگوییم تو برو تلاشت را بکن شاید بدست آمد و شاید هم نه ؟ این بیان شما نفی کردن هرگونه روش برای بدست آوردن علم است. این که روش علمی نداشته باشیم، تحقیق علمی و دست یافتن به نظریات علمی میسر نیست علاوه بر این هم می توانیم از زمینه های دیگر هم برای دست یافتن نظریات علم هم استفاده کنیم. این مطالب دکتر پایا تا سال 1950 درست است ولی از 1950 تا کنون ومخصوصا 2000 به بعد توصیه در علم زیاد شد مخصوصا توصیه های اخلاقی. و به طور جدی اخلاق وارد علم شد. و در ده های اخیر هر کس که قصد انجام پژوهشی در علم دارد ابتدا نکات و حدو مرزهایی از اخلاق را برای او تعین می کنند. توصیه کردن در علم هیچ اشکالی ندارد. هر کس می تواند تجربیات و توصیه هایش را به سایرین بیان کند و آدابی تحقیق علمی خود را در اختیار دیگران بگذارد. این توصیه هایی که بنده کردم برای کسانی است که قائلند می توان نگرشهای متفاوت درعلم داشت و اگر بخواهند از یک منظری به نام منظر اسلامی ،یهتر و راحتر است بگوییم از منظر ایرانی که دیگر توصیه های  قرآن و احادیث نباشد و فقط توصیه های جغرافیایی مطرح باشد؛ به علم نگاه کنی، آیا می توان خود را از بقیه دیدگاههای که بیان شده رها نمایی؟؟ بنده توصیه می کنم این کار را بکنید و این به تولید علم شما کمک می کند.کاری که به اسلامی و غیر اسلامی بودنش مرتبط نیست. علم یکی از ویژگی هایش همین است. من یک سوالی از آقای دکتر  پایا دارم که هنوز جواب نگرفتم  آن این است آیا  می توان بگوییم آنچه در جامعه علمی الان اتفاق می افتد و آنچه که در جامعه علمی اتفاق افتاده است، علمی نیست چون من ملاک تعیین می کنم. من بیان می گویم جامعه علمی این نیست که مشخص کنیم که از اینجا جامعه علمی باشد و از اینجا به بعد نباشه... هیچ کس به این سادگی نمی تواند این را تعیین کند. مطالب دکترپایا با واقعیت هایی که در جامعه تاریخی رخ داده است قابل انطباق نیست. سپس دکتر آیت اللهی مثالهایی برای این گفته خود بیان فرمودند.

ایشان در باب نسبی گرایی گفتند در مورد نسبی گرایی بنده قائل به این هستم که ما یک سری واقعیتهای مطلق داریم و سایر چیزهایی که شما بیان کردید نسبی هستند، بعضی اوقات دانشمندان اصلا همدیگر را نمی فهمند و این ناشی از فضا های مختلف علمی است که در آن قرار دارند و نمی توانند مفاهیم همدیگر را به طور دقیق فهم کنند و به طور نسبی درکی از قضایا خواهند داشت. ایشان در مورد ای مسئله به بیان خاطراتی از همنشینی با دانشمندان و عدم درک مشترکشان بیان کردند که علت این همفکر نبودن و فهم نسبی دانشمندان را فضای زندگی و عقاید متفاوت آنها دانستند. علاوه بر این ایشان فرمودند:  بنده قائل هستم که در مورد برخی موارد فهم متفاوت دارند و بین افراد تفاوت آرا هست و این همان نسبی گرایی دکتر پایا هست که بنده هم اعتقاد دارم ولی یک سری مفاهیم مطلق هست که بین همه افراد فهم ثابت دارد و مطلق است و این مفاهیم هیچ گونه ارتباطی با نظریه و فضای زندگی شخص ندارد و در علم برای آن حد و مرز داریم و این مفاهیم مطلق می باشد.

 

 

 
تعداد بازدید :  1890         تاریخ انتشار مطلب : دوشنبه 14 دي 1394   |  Monday 4 January 2016
   ارسال نظر
نام و نام خانوادگی  *
ایمیل
نظر  *
   
  تماس با ما  
عضویت در خبرنامه
 

تهران، خيابان آزادي، خيابان شهيد حبيب‏ اللهي، خيابان قاسمي، كوچه شهيد تيموري، بن بست گوهر، پلاك 2، واحد 6
021-66065139
021-66065140
info@ristip.com

نظرسنجی
 
تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به پژوهشکده سیاست گذاری علم و فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف می باشد .
طراحی سایت : ایران طراح