فراتر از GDP: شاخص‏‎هایی برای پیشرفت اجتماعی (حکمرانی در نظر ۴)

/, حکمرانی در نظر, نشست تخصصی/فراتر از GDP: شاخص‏‎هایی برای پیشرفت اجتماعی (حکمرانی در نظر ۴)

چکیده

شاخص «سرانه تولید ناخالص داخلی» (GDP) شاخصی است کاملاً جاافتاده و البته صرفاً اقتصادی که برای مقایسه وضعیت کشورها و توسعه‎یافتگی آن‎ها بکار می‎رود. طی سالیان اخیر شاخص‎های مختلفی بعنوان جایگزین آن منتشر و ارائه شده‎اند تا مفهوم بهباشی (well-being) به عنوان مفهومی جامع‎تر که دربرگیرنده ابعاد مختلف وضعیت اجتماعی-اقتصادی است، اندازه‎گیری شود. شاید شناخته‎شده‎ترین شاخص در این زمینه «گزارش جهانی شادی» باشد که توسط تیمی از دانشگاه کلمبیا و برای نشان دادن نقاط منفی توسعه‎نیافتگی در ایالات متحده ایجاد شد. در این راستا می‎توان به شاخص‎های زیر اشاره نمود:

* شاخص زندگی بهتر (Better Life Index)
* گزارش جهانی شادی (World happiness Report)
* شاخص پیشرفت اجتماعی (Social Progress Index)
* شاخص سیاره شاد (Happy Planet Index)
* شاخص توسعه انسانی (Human Development Index)

با وجود خردمایه قابل‎اعتنای این شاخص‎ها در مقایسه با شاخص‎های تک‎بعدی اقتصادی، چالش‎های روش‎شناختی غامض یا ظاهراً غیرقابل‎حلی نیز بر سر پیاده‎سازی و اجماع بر سر آنها وجود دارد. از جمله این چالش‎های عبارتنداز:

۱) نیاز به تشکیل کمیته‎های ملی اندازه‎گیری شاخص‎ها
۲) اعتبارسنجی آن‎ها
۳) انتخاب میان رویکرد انتزاعی (همانند آنچه گزارش جهانی شادی در پیش گرفته است) یا عینی (همانند آنچه سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در پیش گرفته است)
۴) پیچیدگی داشبورد شاخص‎ها بخصوص از منظر وزن‎دهی به آنها و تجمیع در قالب یک رتبه/ امتیاز کلی
۵) اهمیت چگونگی پیاده‎سازی این شاخص‎ها و مواجهه با چالش‎های متعدد آن

در حال حاضر تیم‎هایی از مدرسه اقتصاد لندن (LSE) و شرکت مشاوره مدیریت مکنزی به‎صورت جداگانه در حال کار بر روی ترکیب سنجه‎های عینی و انتزاعی با وزن‎دهی استوار (robust weighing) هستند.

سید مصطفی ضیائی استرآبادی
دانشجوی اقتصاد و سیاستگذاری عمومی، مدرسه علوم سیاسی پاریس (SciencesPo)

سالن کنفرانس پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه صنعتی شریف

یکشنبه ۸ دی ۱۳۹۸ – ساعت ۱۶ الی ۱۸

فایل‎ها

پوستر