کرونا و فقر اقتصاد شهری

نویسنده: دکتر عباس آخوندی

بازگشت به ایده بازآفرینی شهری یکی از راهکارهای بنیادین برای توسعه اقتصادی شهرها و اقتصاد پساکرونا در ایران است. این رویکرد ظرفیت لازم برای تحریک تقاضا در اقتصادشهری را دارد مشروط بر آنکه دولت از اندیشه خام بکوبیم و بسازیم و مداخله در بازار ساخت مسکن دست بشوید و به یک چارچوب نظری اقتصادی پایبند باشد.

تا وقتی دولت تابع و رهرو سوداگران شهری با شعارهای فریبنده مسکن مهر و ملی و شهرفروشی و انواع طرح‌های مداخله‌گرانه در بازار مستغلات است گره رکود در اقتصاد شهری کورتر شده و تورم و سوداگری در ساخت‌وساز غیرمصرفی فزونی خواهد یافت. چرا که در نهایت پول پرقدرت به اقتصاد تزریق خواهد شد ولی در مقابل آن تولید موثر صورت نخواهد گرفت و نتیجه کار پول‌پاشی به‌نام فقیران و به‌کام الیگارشی فاسد سوداگر شهری خواهد بود. شوک وارده همزمان به دو طرف عرضه و تقاضا در اقتصاد بر اثر شیوع بیماری کرونا موجب افزایش بی‌سابقه نرخ بیکاری در ایران و جهان، کاهش درآمد و امکان و تمایل خانوارها به سرمایه‌گذاری و مصرف شده‌است. اثر کرونا بر اقتصاد شهری با توجه به قرنطینه خانگی، تعطیلی بسیاری از خدمات شهری از جمله تعطیلی خرده‌فروشی‌ها و اختلال‌های ایجادشده در حمل‌ونقل درون‌شهری و برون‌شهری، بار و مسافر و همچنین خصوصی و عمومی بسیار شدیدتر از سایر حوزه‌های اقتصادی بود و هست. توجه داشته‌ باشیم که بخش خدمات تا ۷۰درصد اقتصاد کلان‌شهرها را شامل می‌شود و توقف این بخش در شهرها به مفهوم بیکاری گسترده و کاهش درآمدهای عمومی چه در سطح ملی و چه در سطح محلی است. از این رو، اقتصاد شهرها چه از منظر حکمرانی شهری در جهت توسعه و تامین مالی ارائه خدمات شهری؛ بخش درآمدی بودجه شهرداری‌ها و چه از منظر اقتصاد خانوار با توجه به گسترش بیکاری بیشترین آسیب را درجریان شیوع کرونا متحمل شده و می‌شود. با توجه به وضعیت عدم ‌قطعیت حاکم بر اقتصاد، در چنین شرایطی، میل به سرمایه‌گذاری بلندمدت و خرید کالاهای بادوام در خانوارها حداقلی است. همه پیش‌بینی‌ها ناظر بر کوچک‌شدن اقتصاد جهان است. IMF پیش‌بینی خود را برای رشد اقتصادی جهان از مثبت ۱/ ۳ درصد به منفی ۲/ ۴ درصد کاهش داد. بهترین پیش‌بینی برای رشد اقتصادی ایران منفی۶ درصد است. همچنان ‌که مشاهده می‌شود در این شرایط سرمایه تنها بر سکوهای سوداگری می‌نشیند. سکوهایی که امکان مهاجرت فوری پول از آنها نیز فراهم باشد. جز این هم نمی‌توان انتظاری داشت. کم‌خطرترین بازار سوداگری در وضعیت فعلی در ایران بازار سهام است که بیشترین جذب را هم داشت و نتیجه آن رشد بیش از ۴۰۰درصدی شاخص کل این بازار طی یک‌سال گذشته است. این رشد ۱۰ برابر تورم در همین سال است. آشکار است که چنین بهره‌وری‌ای در این بازار نبوده‌است. در صورت اشباع این بازار، قاعدتا بازارهای سوداگری دیگر با قدرت رقابت‌های متفاوت مقصد حرکت نقدینگی خواهند بود. بازارهای ارز، طلا و در آخر مستغلات هر کدام تا حدی ظرفیت جذب بخشی از این نقدینگی را دارند. ولی باز باید توجه داشت، جابه‌جایی نقدینگی در بازارهای مختلف به معنای افزایش سرمایه‌گذاری نیست. هر چند سیاستمدار رونق‌های موقتی را به نام خود مصادره کند هم‌چنان‌که در قوس صعودی منحنی رشد شاخص بازار سهام کوس «انا رجل» به نام زد و زمانی که قوس نزولی شد، صحنه از سیاستمدار خالی ماند. ارتباط این موضوع با اقتصاد شهری امکان مهاجرت بخشی از نقدینگی به بازار مستغلات بدون سرمایه‌گذاری قابل‌توجه در این بخش است.

تاریخ انتشار اولیه: ۷ خرداد ۱۳۹۹
تاریخ رصد: ۱۸ شهریور ۱۳۹۹

 

دیدگاه بگذارید

  Subscribe  
اشاره به موضوع