نظام نوآوری بخشی

/نظام نوآوری بخشی

مفهوم نظام نوآوری بخشی، دیدگاهی چندبعدی، یکپارچه و پویا از بخش‌ها را ارائه می‌کند. یک نظام بخشی شامل مجموعه‌ای از محصولات و عوامل است که تعاملات بازاری و غیربازاری برای ساخت، ایجاد و فروش محصولات را دربر می‌گیرد. نظام نوآوری در هر بخش، بنیان دانشی، فناوری‌ها، ورودی‌ها و تقاضاهای خاص خود را دارد. در این ساختار، عناصر مختلفی همچون سازمان‌ها و افراد گوناگون در سطوح مختلف به برقراری ارتباطات، رقابت و … مشغول هستند. یک سیستم بخشی از طریق تکامل عناصر مختلف آن، دچار تغییر و تحول می‌شود.

نظام نوآوری در یک بخش تحت تأثیر سه عامل اصلی است:
الف) بازیگران و شبکه‌ها
در نظام نوآوری بخشی، بازیگران و شبکه‌ها شامل مواردی همچون، افراد (مانند مصرف‌کنندگان، کارآفرینان و دانشمندان)، سازمان‌ها شامل شرکت‌ها ( مانند کاربران، تولیدکنندگان، تأمین‌کنندگان مواد اولیه) و یا سازمان‌های غیر شرکتی (مانند دانشگاه‌ها، موسسه‌های مالی، موسسه‎‌های دولتی، اتحادیه‌های بازرگانی، انجمن‌های فنی) و نیز شامل زیرمجموعه‌های سازمان‌های بزرگ‌تر (مانند بخش‌های تولید و تحقیق و توسعه) و یا گروهایی از سازمان‌ها (مانند انجمن‌های صنعتی)، می‌شود.
ب) ساختار نهادی
ساختار نهادی عبارت است از از هنجارها، روال‌ها، عادت‌های مرسوم، رفتارهای شکل‌گرفته، قوانین، مقررات و استانداردها که طیف وسیعی از الزامات قانونی، قراردادها و نهادهای رسمی و غیررسمی را در برمی‌گیرد. بسیاری از نهادها ملی هستند (مانند نظام صدور گواهی ثبت اختراع) و برخی دیگر در حوزه نظام بخشی جای می‌گیرند (مانند بازار نیروی کار بخشی یا نهادهای مالی ویژه یک بخش)
ج) دانش و فناوری‌ها
هر بخش می‌تواند بر پایه دانش، فناوری‌ها و ورودی‌های مشخصی شکل بگیرد. دانش و فناوری، مرزهای بخش را به‌عنوان موضوعی محوری در تحلیل‌ها مطرح می‌سازند.

نوآوری و تغییرات فناوری از محیطی که در آن رخ می‌دهند، بسیار تأثیر می‌پذیرند. عوامل، نهادها و روابط بین بازیگران یک بخش، تأثیر عمیقی بر تفاوت یک بخش در ادبیات نوآوری با بخش‌های دیگر دارد. در نظام نوآوری بخشی، نوآوری و تغییرات فناورانه ویژگی‌های مختلفی دارند و مسیرهای گوناگونی را، بسته به بخشی که در آن رخ می‌دهند، طی می‌کنند. دانش، بازیگران و نهادهای یک بخش، همگی تأثیر عمده‌ای بر نوآوری می‌گذارند. از رویکرد نظام نوآوری بخشی، برای تحلیل فرایند نوآوری، عوامل مؤثر در نوآوری، ارتباط میان نوآوری و پویایی صنعت، مرزهای متغیر و دگرگونی بخش‌ها و تعیین کننده‌های کارایی نوآوری شرکت‌ها و کشورها در بخش‌های مختلف می‌توان استفاده کرد. اندیشه نظام نوآوری بخشی راه خود را از مفهوم سنتی بخش در اقتصاد صنعتی جدا می‌کند، زیرا که این اندیشه علاوه بر بنگاه، سایر عوامل را نیز مورد آزمون قرار می‌دهد. این رویکرد، تأکید زیادی بر دانش، یادگیری و مرزهای بخشی دارد، همچنین بر تعاملات بازاری متمرکز می‌شود و به نهادها، توجه زیادی می‌کند. از نگاه نظام بخشی، شرکت‌ها بازیگران فعالی هستند که محیط فناورانه و بازاری خود را شکل می‌دهند.