سیاست گذاری مهاجرت ( نخبگان و تحصیلکردگان)

در سال‌های اخیر مهاجرت تبدیل به یکی از ابر روندهای جهانی شده است و مهاجرت بین‌المللی افراد بخشی از فرآیند جهانی سازی به شمار می‏‌رود.

طرح مساله

جهانی‌شدن مسائلی همچون جابه‌جایی مهارت­ها، دانش، ایده­ها و ثروت را از مرزهای ملی به همراه دارد و در این بین افزایش جابه‌جایی استعدادها و افراد متخصص و باکیفیت بالا از مهم­ترین اثرات جهانی­شدن به شمار می­رود. افراد متخصص و تحصیل کرده هم مانند سایر گروه های مهاجرتی در پاسخ به فرصت های بهتر اقتصادی به خارج از کشورشان مهاجرت می کنند. «گردش استعدادها» که در حالت گسترده­تر، از آن تحت ‌عنوان «گردش مغزها»  و یا «چرخش نخبگان» یاد می‌شود اصطلاحی است که معمولاً در توصیف جابه‌جایی مهاجران ماهری به‌کار می­رود که در کشورهای خارجی برای مدت معینی زندگی و کار می‌کنند.

مهاجرت هم برای کشورهای گیرنده و هم کشورهای فرستنده منافع و مضراتی در پی دارد. شناخت دقیق این اثرات و همچنین دلایل مهاجرت، برای سیاست گذاری و برنامه ریزی در این حوزه از اهمیت فراوانی برخوردار است. در ایران این موضوع به خاطر نسبت بالای مهاجران تحصیلکرده به کل تحصیلکرده ها اهمیت مضاعفی یافته است. از آنجایی که تا کنون حوزه سیاست گذاری و برنامه ریزی در کشور دیدگاه و ارزیابی کاملاً روشنی از وضعیت مهاجرت گروه های مختلف و فرصت ها و تهدیدهای پیش رو مهاجران ایرانی نداشته، در نتیجه برنامه ها و سیاست های این حوزه نیز منسجم و هدفمند نمی باشند و هچنین خلاهای سیاستی و قانونی قابل ملاحظه ای در این حوزه وجود دارد.

ماموریت برنامه

پژوهشکده سیاست‌گذاری علم و فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف تلاش دارد با تمرکز بر حوزه سیاست‌گذاری مهاجرت همراه با اجرای فعالیت‏های مختلف مطالعاتی و ترویجی در جهت بهبود وضعیت سیاست گذاری مهاجرت به ویژه در حوزه مهاجرت نخبگان و تحصیلکردگان  گام بردارد. بر همین اساس اهداف کلی گروه سیاست‌گذاری مهاجرت و برنامه های آن، تبیین دلایل و اثرات مهاجرت به عنوان یکی از پدیده های مهم جامعه جوان ایران، شناسایی و رصد وضعیت نخبگان ایرانی در کشورهای میزبان، شناسایی راهکارهای بهره گیری از ظرفیتهای مهاجران ایرانی خارج از کشور و کمک به توسعه روابط آنها با صنایع و جوامع آکادمیک کشور برای جریان یافتن چرخه دانش در سطح بین‌الملل و نهایتاً تبدیل شدن به نقطه مرجعی برای بررسی و تحلیل روندهای مهاجرتی در کشور و سیاست‌گذاری و انجام فعالیت‌های اجرایی مقتضی در حوزه مهاجرت است.

گروه سیاستگذاری مهاجرت (نخبگان و تحصیلکردگان) چه فعالیت­هایی انجام می­دهد؟

  • انجام مطالعات علمی- پژوهشی در حوزه مهاجرت نخبگان و تحصیلکردگان
  • تهیه بسته های سیاستی در زمینه مدیریت جریان رفت و برگشتی (گردش) مهاجران تحصلیکرده از/به کشور ایران
  • تهیه و انتشار منظم و دوره ای گزارش از آخرین وضعیت دسته های مهاجرتی در کشور با تمرکز بر نخبگان
  • برگزاری نشست های تخصصی، رویدادهای علمی و ترویجی در حوزه مهاجرت در کشور
  • شبکه سازی و حضور فعال و ایفای نقش موثر در شبکه‌ فعالان حوزه  مهاجرت در کشور و منطقه.

اعضا

sample

زهره قاسمی

sample

انسیه شجاعی

sample

فهیمه بهزادی

انتشارات

  • گزارش مطالعه سیاست‌ها و برنامه‌های بین‌المللی چرخش نخبگان / در دست انتشار ( بهار ۱۳۹۷)
  • گزارش گردش بین‌المللی دانشجویان و تحصیلکردگان (جهان و ایران)/ در دست انتشار ( بهار ۱۳۹۷)

شبکه همکاران

  • شبکه مهاجرت خاورمیانه (مطالعاتی-سیاستی)
  • موسسه مطالعات جمعیتی وزارت علوم
  • موسسه بین المللی توسعه دانش فردای ایرانیان
  • مرکز تعاملات بین المللی علمی و فناوری – معاونت علمی ریاست جمهوری
  • مرکز تحول و پیشرفت ریاست جمهوری

پروژه‌های و فعالیت های انجام شده

  • گزارش مطالعه سیاست‌ها و برنامه‌های بین‌المللی چرخش نخبگان
  • ایجاد شبکه مطالعات مهاجرتی خاورمیانه
  • بررسی عوامل مهاجرت و بازگشت دانشجویان ایرانی
  • برگزاری نشست های تخصصی مهاجرت های بین المللی در ایران ( اولین کنفرانس حکمرانی و سیاستگذاری عمومی)
  • حضور و ارایه سخنرانی در مجامع علمی ( همایش و میزگرد تخصصی ) و برنامه های تلویزیونی
  • گزارش گردش بین‌المللی دانشجویان و تحصیلکردگان (جهان و ایران)
  • ایجاد و توسعه تعاملات بین المللی با مراکز و دانشگاه های بین المللی حوزه مهاجرت اعم از دانشگاه مانهایم آلمان