پژوهشکده سیاست‌گذاری و حوزه حکمرانی عصر دیجیتال

ویژگی مهم فناوری‌های نوظهور و تحول‌آفرین حوزه‌ی فاوا (ICT) آن است که خواه ناخواه مرزهای حاکمیت ملّی را درنوردیده و ماهیت نهادهای عمومی و خصوصی و بطور خاص رفتار حکمرانان و کارآفرینان کشور را دستخوش تغییر می‌نماید. در این رهگذر، ایجاد حسّ ناامنی و تلاش برای تنظیم‌گری در حکمران و حسّ سودمندی و بهره‌مندی اقتصادی در کارآفرین دوگانه‌ای را پدید می‌آورد. این تعارض امروزه جهان‌شمول است و تمامی کشورها و کسب‌وکارهای ملّی و بین‌المللی با آن به‌نوعی درگیر هستند. جریمه‌ی فیس‌بوک در موطنش یعنی آمریکا، تنظیم‌گری محتوا و حقوق صیانت از داده (GDPR) در اتحادیه اروپا، فیلترینگ مداوم و هوشمند در چین، تحریم هواوی در آمریکا همگی مثالی از این تعارض دامنه دار و تلاش‌های حکمران و کارآفرین برای عبور از آن است.

حوزه تخصصی حکمرانی عصر دیجیتال با پرورش رویکردی جدید به حلّ تعارضاتی این‌چنینی از سال ۱۳۹۷ در پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه صنعتی شریف شروع به فعالیت کرده است. به عقیده ما، داده به‌مثابه نفت عصر دیجیتال، منبع اصلی برتری اقتصادی – سیاسی است و هر که در بهره‌مندی از آن گوی سبقت را برباید، در چینش مهره‌های بازی‌های اقتصادی – سیاسی – اجتماعی دست بالاتر را خواهد داشت. در چارچوب نظری ما، حکمران دغدغه‌های بالادستی نظیر امنیّت ملّی را نمایندگی می‌نماید. حال آنکه کارآفرینان با استفاده از مهندسین، به دنبال بهره‌مندی از فناوری برای تولید ثروت و افزایش تسلطشان بر بازاراند. در این میان، برای رفع تعارض میان حکمران و کارآفرین و ایجاد تعادل در دینامیک ارتباط آن‌ها، باید نقش‏‎های جدیدی متناسب تحولات عصر داده تعریف شود. به‌عقیده‌ی ما، حکمرانی عصر دیجیتال محصول پیاده‎سازی همزمان دو رویکرد ۱- «حکمرانی بر داده» ۲- «حکمرانی با داده» است. پس از شکل‌گیری چارچوب نظری و مشارکت در پروژه‌های مشاوره‎ای در بخش‌های دولتی و خصوصی، در حال حاضر حوزه تخصصی حکمرانی عصر دیجیتال در پی آن است تا با بهره‌مندی از این دو رویکرد حلقه‌ی وصلی میان کارآفرینان وطنی و نهادهای حکمرانی ملی باشد به امید آنکه بی‌نیاز به حمایت‌های مالی مستقیم دولتی و با رعایت قواعد بازار عاری از انحصار، حکمرانی ملّی ما در قلمرو در حال گسترش فضای مجازی ارتقاء یابد.

برنامه‌ها

حکمرانی با داده یا همان «ملی­ سازی داده»، حکمرانی را در معنای وسیعی می‎بیند و با مبنا قرار دادن توسعه کسب و کارهای بومی به عنوان یک برگ برنده در سطح بین‌المللی در صدد پرورش و برانگیختن شرکت‌های داده محور داخلی بر می آید.

در این رهیافت، نظام­‌های سیاسی تلاش می­ کنند از طریق تنظیم‌گری و قانون­مند کردن کلیه فرایندهای جمع‌آوری، ذخیره سازی، نگهداری، استفاده و بازیابی داده­ های شخصی شهروندان خود، اهداف و مقاصد حکمرانی ملی در زمینه صیانت از حریم شخصی، امنیت اجتماعی، کرامت انسانی و نظایر آن را برآورده نمایند.

راهبر حوزه تخصصی

دیدگاه دکتر حسین میرزاپور در مورد حکمرانی عصر دیجیتال:
unnamed

دکتر حسین میرزاپور

کارشناسان

کمیل شاه حسینی

پژوهشگر سیاستگذاری فضای مجازی

زهرا مجدی زاده

پژوهشگر سیاستگذاری فضای مجازی

عمادالدین پاینده

پژوهشگر حکمرانی بر داده

احمد رونقی خامنه

پژوهشگر حکمرانی با داده