بررسی تاثیر برنامه‌ های توسعه شهری در گسترش شیوع ویروس کرونا

نویسنده: علی فرنام

امروزه پس از تجربه اپیدمی کرونا برای بسیاری از کارشناسان، تاثیر برنامه ‌های توسعه شهری بر انتشار ویروس مسجل شده است. توسعه متراکم شهرها و ارتباط زیاد مردم با یکدیگر به دلیل زندگی شهری متراکم، راه ‌های شکستن زنجیره انتشار ویروس را سخت‌ تر می ‌کند. بنابراین تاب ‌آوری شهرها با وجود نادیده گرفته شدن در مرحله توسعه، در هنگام بروز بحران اهمیت بالایی دارد. عواملی مانند الگو سکونت، استفاده از نهاد های محلی، شهرسازی محله ‌محور، عرصه عمومی، حمل‌ و نقل شهری، کسب ‌و کارهای خرد و محلی و زیرساخت‌ های هوشمند مانند توسعه خدمات شهری الکترونیک، در گسترش بیماریهای واگیردار در شهرها و کلان ‌شهرها بسیار تاثیرگذار هستند.

تاب ‌آوری شهرها در برابر سوانح طبیعی و مصنوعی معمولا در فرایند توسعه کم اهمیت تلقی می ‌شوند. با این وجود، هنگام بروز حوادث و بحران ‌ها اهمیت این مسئله مشخص می ‌شود. سرعت کم ‌سابقه شیوع ویروس کرونا و وجود اطلاعات محدود از این بیماری، ناکارامدی ابعاد مختلف توسعه شهری را آشکار کرد. در حقیقت، رشد سریع شهری، توسعه حمل‌ و ‌نقل ملی و بین ‌المللی، علت سرعت بالای انتشار این ویروس است. این موضوع به انتقاد مردم از زندگی متراکم منجر شده و ارتباط مردم را تهدید می‌ کند. از اینرو، بیش از هر زمان دیگری، پرداختن به موضوع شیوه ارتباط مردم با هم اهمیت دارد. در این پژوهش، با بررسی رابطه شیوع ویروس کرونا و حوزه شهر نشینی و توسعه شهری، همچنین درس‌ آموزی از تجربه همه ‌گیری این بیماری، برای مدیران و برنامه ‌ریزان توسعه شهری راهکار های مدیریتی ارائه می ‌شود.

آثار کرونا بر حوزه شهر نشینی و توسعه شهری و ارائه پیشنهادات
در ادامه به تبیین ۸ مورد از پارامتر های تاثیر‌گذار بر انتشار ویروس در برنامه ‌های توسعه شهری می‌ پردازیم.

الگوی سکونت
با توجه به الزامات ماندن در منزل و رعایت فاصله گذاری اجتماعی، عواملی چون کوچک بودن فضای سکونت و روبرو شدن بیش از حد افراد خانواده باهم، منجر به افزایش دعواهای خانوادگی و ایجاد آسیب‌ های اجتماعی می ‌شود. همچنین به علت بسته بودن فضاهای مشاعات که امکان چرخش هوای بیرون در آن وجود ندارد و نبودن فضای مناسب برای خانواده‌ های دارای کودک در این فضاها، اماکن گسترش هرچه بیشتر ویروس در برخی از مجتمع‌ های مسکونی بالا می ‌رود. لذا برای مواجهه با این معضلات، در نظر گرفتن بام سبز و بالکن در تمام واحدها با دسترسی به فضای باز و ایجاد فضای امن بازی کودکان با امکان چرخش هوا پیشنهاد می ‌شود.

محله‌ های خودکفا و شهرسازی محله ‌محور
تمرکز خدمات در شهرهای تمرکزگرا باعث تشکیل تجمع‌ های بزرگتر و افزایش احتمال گسترش ویروس می‌شود. ضمناً در چنین شهر هایی، مراکز خرید بزرگ، مقیاس و سیستم حمل ‌و نقل وسیع، با افزایش ارتباط مردم با همدیگر احتمال انتشار ویروس را افزایش می ‌دهد. در شهرهای غیر متمرکز هریک از بخش ‌های شهر دارای خودکفایی نسبی هستند. بنابراین به دلیل کمتر شدن نیاز به خروج از محدوده شهری، اتکا به خودرو به جای حمل ‌و ‌نقل عمومی و استفاده از دوچرخه، تعامل شهروندان با هم کمتر شده و با محدود شدن رفت ‌و‌ آمدها، شکستن زنجیره انتقال ویروس سریع تر میسر می ‌شود. همچنین افزایش قیمت بنزین، ضرورت تأمین کالا و خدمات در سطح محله ‌ها با مسافت کوتاه‌ تر را تقویت کرده است. بنابراین پیشنهاد می‌ شود در شهرهای بزرگ و کلان شهرها، ساختار شهری از تک مرکزیت به سمت ساختار چند مرکزی تغییر یابد.

تاریخ انتشار اولیه: ۷ مرداد ۱۳۹۹
تاریخ رصد: ۷ مهر ۱۳۹۹

 

دیدگاه بگذارید

  Subscribe  
اشاره به موضوع