بررسی الگوی شکل گیری و تداوم نظام بهره برداری پایدار در مجن

/بررسی الگوی شکل گیری و تداوم نظام بهره برداری پایدار در مجن

کمتر از یک دهه است که نام «مجن» بر سر زبان متخصصان آب افتاده و از آن به عنوان یک مورد موفقیت آمیز یاد می‌کنند که بسیاری از اصول و پایه‌های حکمرانی خوب در آن جاری است. اما چطور این نقطه در وسط کشورمان، خلاف جریان آب حرکت کرده و به این موفقیت‌های ظاهراً بزرگ دست یافته است؟ چه عواملی در شکل‌گیری این وضعیت نقش داشتند؟ آیا این عوامل درونزا هستند یا برونزا؟ آیا این اتفاق، یک اتفاق نسبتاً تصادفی است یا کاملاً ریشه در یک جریان تاریخی خاص داشته است که سایر مناطق کشورمان از آن بی‌بهره بودند؟ با پاسخ به این سوالات، انتظار می‌رود متوجه شویم آیا دشت مجن یک دشت استثنایی است که نقش آن برای سایر مناطق کشور، در حکم یک داستان زیبا است، یا واقعاً ظرفیت‌های عمومی در این مورد وجود دارند که می‌توان آن را به سایر نقاط کشور هم تسری داد.

نکته‌ی مهم دیگری که اهمیت این پژوهش را پررنگ می‌سازد، کمبود اطلاعات نسبت به این محدوده و مطالعات انگشت شماری است که البته تحلیل‌های سطحی را نیز از این مورد انجام دادند. مطالعات موجود، متأسفانه بیش از آنکه به چرایی و چگونگی این موفقیت بپردازند به چیستی آن پرداختند و بیشتر الگوی مدیریت فعلی آن را توصیف کرده‌اند. در حقیقت آنچه برای الگوبرداری از این دشت و جامعه‌ی آن اهمیت جدی‌تری دارد، این است که بدانیم چرا و چطور این موفقیت در بستر این منطقه ظهور کرده و توانسته در گذر زمان پایدار بماند. باید بدانیم چطور این منطقه توانسته است از دخالت‌های دولت و نظام مالکیت دولتی مصون بماند و برای خود الگویی بومی از مدیریت را شکل دهد. آنچه اکنون در این محدوده در حال رخ دادن است (احداث سد و دخالت و سماجت دولت برای به دست گرفتن مدیریت آب در محدوده مجن)، اهمیت این مطالعه را دو چندان می‌سازد و اکنون باید دید چرا گسست مطلوب این محدوده از الگوی عمومی مدیریت در کشور در حال از بین رفتن است و این بار مردم برای حل این مسأله چه تلاش‌هایی را انجام داده و می‌دهند.

کارفرما

اندیشکده تدبیر آب ایران