آزمون وسع و رتبه بندی اقتصادی خانوار

/, حکمرانی عصر دیجیتال/آزمون وسع و رتبه بندی اقتصادی خانوار

آزمون وسع در یک تعریف اجمالی به فرایندی اطلاق می شود که در آن با استفاده از شاخص های اقتصادی (هزینه ای و درآمدی) داده محور به ارزیابی مشمول شدن یک فرد یا خانوار نسبت به مزایای اجتماعی معین می پردازند. این شاخص ها می تواند طیف گسترده ای از متغیرهای اقتصادی (اظهارشده یا ثبتی) اعم از درآمد مستقیم، عایدی سرمایه، ثروت، سابقه استفاده از مزایای حمایتی دولتی و … را دربرگیرد که علی‎الاصول با وزن و ضرایب اهمیت متفاوتی در تصمیم نهایی منشأ اثر قرار خواهند گرفت. در پروژه حاضر، فراتر از شاخص های ایستا و کوچک مقیاس اقتصادسنجی و آمار استنباطی، روش تحلیل پویا مبتنی بر یادگیری ماشین(هوش مصنوعی) برای تحلیل، خوشه بندی و مرتب سازی وسع خانوار به کار گرفته خواهد شد.

آزمون وسع بررسی توانمندی مالی یک فرد یا خانواده بر پایه درآمد (income)، ثروت (wealth)، و مخارج قابل قبول (Expenditures) است. مطلوب آن است که بتوان لیست دقیق و جامعی از موارد ۳ گروه ذکر شده را احصا کرد و سپس با وزن دهی قابل توجیهی وسع رفاهی هر فرد یا خانواده را به دست آورد. دو محدودیت اصلی که با آن مواجهیم در (الف) به دست آوردن و اندازه گیری موارد اندازه گیری ۳ گروه مذکور و در (ب) ارائه نظام وزن دهی قابل توصیف است.

بدیهی است در پروژه حاضر با در نظر گرفتن شاخص هایی برای وسع خانوار که برآمده از سند مذکور (به عنوان مبنای اولیه)، ارزیابی چندبعدی و عمیق مجموعه روابط و تناظرهای موجود در داده و تعامل مستمر با خبرگان اقتصادی است، آزمون وسع صورت خواهد پذیرفت. از آنجایی در حال حاضر تصمیم گیری درباره دریافت یا عدم دریافت یارانه معیشتی، پوشش بیمه سلامت و سایر خدمات حمایتی دولت در فهرست شرح خدمات این پروژه جای نمی گیرد، آزمون وسع در نهایت بنا دارد به خوشه¬بندی وضعیت اقتصادی خانوار بر اساس صدک نایل شود. در یک نگاه کلی فرایند آزمون وسع مشتمل بر یافتن مناسب ترین متغیرهای موجود در داده برای بیان درآمد و ثروت در کنار بهترین تخمین از هزینه های خانوار، اختصاص مابه ازای عددی به خوشه ها و رتبه بندی خانوار بر اساس آن، تعیین مرزهای خوشه ها و تدقیق آن از طریق بهبود الگوریتم توسط داده های مکمل (و ساختگی) و بالاخره ترتیب بندی گروه ها و خوشه های نزدیک به هم با استفاده از داده¬های مکمل و بازخوردگیری مداوم از خبرگان و صاحب نظران خواهد بود.

کارفرما: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
سال پروژه: ۱۳۹۸