آب و توسعه

با بزرگ و گسترده شدن تبعات مساله آب در ایران، امروز اغلب سیاستمداران و خبرگان این مساله را یکی از ابرچالش‌های مزمن کشور عنوان می‌کنند. مساله‌ای که دامنه تاثیرات آن بر مسائل اجتماعی مانند فقر، مهاجرت و بزهکاری، مسائل زیست‌محیطی مانند ریزگرد، از بین رفتن مراتع و فرونشست دشت‌ها و مسائل اقتصادی مانند بیکاری و کاهش رشد اقتصادی سایه افکنده است. سیاست‌های مبتنی بر مصرف بی رویه آب در ایران باعث شده که وابستگی شدیدی به آن ایجاد بشود و اکنون با کمبود آب، چنین مسائلی در کشور به وجود بیاید.

اگر چه برای مواجهه با مساله آب نیاز به اصلاح سیاست‌ها و عملکردها در بخش آب و کشاورزی وجود دارد، اما ریشه بسیاری از مسائل مبتلابه منابع آب کشور فراتر از بخش آب و کشاورزی است. الگوی توسعه کشور مبتنی بر گسترش کشاورزی و مصرف آب برای رشد و فقرزدایی مناطق روستایی و شهرهای کوچک، توسعه صنایع آب‌بر در مرکز کشور و الگوی رشد شهرها و هدر رفت منابع در آنها، نحوه تعامل و اعتماد دولت و ملت، تمرکزگرایی شدید در تصمیم‌گیری و … نشان دهنده مسائل بنیادی در نظام سیاسی- اجتماعی- اقتصادی کشور است که بر مزمن شدن و ناتوانی در حل مساله آب تاثیر گذاشته است. به همین جهت برای مواجهه با این مساله باید بر بازنگری و اصلاح در نظام توسعه کشور تمرکز ویژه‌ای داشت.

ماموریت برنامه

گروه آب و توسعه می­کوشد تا از طریق فعالیت­های مختلف خود که در قالب محورهای متنوعی انجام خواهند شد، علاوه بر ایجاد درک و دانش مناسب نسبت به چالش­های مختلف مرتبط با آب و توسعه، به تعامل و همراهی با متخصصین و همینطور سیاستگذاران بپردازد و بر روی جوامع تخصصی و تصمیم­گیری اثرگذاری داشته باشد. در ایران، مطالعات پیرامون موضوع آب و توسعه ضعیف بوده است و لذا انتظار می­رود که برنامه آب و توسعه پژوهشکده سیاستگذاری علم و فناوری بتواند نقش بسزایی در تقویت علم و همینطور اثرگذاری در اجرا ایفا نماید. لازمه دستیابی به این هدف از یک سو تعامل گسترده و مداوم با جامعه و شناسایی موانع و مسائل اجتماعی پیش‌روی اجرای سیاست‌های حفاظت از منابع آب است و از طرف دیگر ارائه پیشنهادهای اجرایی و موثر به سیاستگذاران و مجریان کشور و در نهایت حضور در مجامع علمی برای ارائه دستاوردهای پژوهشی و علمی خواهد بود. به همین جهت شبکه‌ای از همکاران با نگرش‌ها و تخصص‌های مختلف علوم اجتماعی، سیاستگذاری، اقتصاد، حقوق، مهندسی منابع آب، کشاورزی و … در این برنامه مشارکت خواهند داشت.

گروه آب و توسعه چه فعالیت‌هایی انجام می‌دهد؟

مجموعه­‌ی فعالیت­‌های گروه آب و توسعه را می‌­توان در قالب سه دسته‌­ی اصلی مطالعات، اقدامات توسعه‌­ای، و برگزاری رویدادهای علمی تقسیم نمود.

  • مطالعات

    خلاصه‌­نویسی تک مقاله، تهیه مقالات تلخیصی، پاسخ به سوالات خرد، معرفی و ساماندهی پایگاه‌­های مطالب مرتبط، معرفی سازمان­‌های مربوطه و سازوکارهای تصمیم­‌گیری و اجرایی آنها، مستندسازی و مصاحبه (تاریخ شفاهی از مناطق و مسائل مختلف)

  • رویدادها

    کارگاه‌­های آموزشی، جلسات مباحثه تخصصی، جلسات نیمه تخصصی (عمومی)

  • اقدامات توسعه‌ای

    به عنوان مشاور در سطح میانی برای سطوح اجرایی مختلف، و همینطور انجام فعالیت­‌های مداخله­‌گرانه در سطح محلی و در تعامل با جامعه محلی

این فعالیت‌­ها در قالب چندین تم مختلف انجام خواهند شد:

  • حکمرانی

    در این تم به ابعاد مختلف سیاستگذاری و همینطور سطوح حکمرانی و بازیگران پرداخته خواهد شد، همینطور ابعاد مختلف نهادی رسمی و غیررسمی در عرصه­ی حکمرانی آب و توسعه نیز در این تم در نظر گرفته می­شوند.

  • اقتصادی

    در این تم به ابزارهای اقتصادی و همینطور ارتباط ابعاد مختلف توسعه­ اقتصادی با چالش آب پرداخته خواهد شد.

  • اجتماعی

    در این تم به ابعاد جامعه‌­شناسی، رفتارهای فردی و جمعی، شکل­‌گیری تشکل­‌ها و … پرداخته می­‌شود.

پروژه‌های انجام شده

ارائه و پیگیری سیاست‌های توسعه منطقه‌ای در دو منطقه پایلوت حوضه آبریز دریاچه ارومیه

اعضا

شبکه همکاران

انتشارات